W ramach projektu „Budowanie sieci współpracy oraz monitoring procesu sprawiedliwej transformacji w Województwie Małopolskim” w dniach 3-4 marca 2026 r. zrealizowana została wizyta studyjna interesariuszy procesu sprawiedliwej transformacji Małopolski Zachodniej na terenie województwa śląskiego. Celem wydarzenia było zapoznanie się z  praktycznymi doświadczeniami Górnego Śląska w realizacji tego procesu.

Program wizyty umożliwił szerokie spojrzenie na projekty wpisujące się w zagadnienia sprawiedliwej transformacji. Spotkania pozwoliły na poznanie projektów realizowanych zarówno przez przedsiębiorców, samorządowców, organizacje pożytku publicznego, jak i te będące wynikiem współpracy wielu grup interesariuszy.

Po pierwsze gospodarka…

Uczestnicy rozpoczęli wizytę od Akceleratora Biznesowego KSSENON / KSSE S.A. w  Żorach, stanowiącego centrum kreatywności, innowacyjności oraz przedsiębiorczości w którym przedsiębiorcy mogą pozyskać zasoby wiedzy niezbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej oraz nawiązać relacje z kontrahentami. Jest to także miejsce, w którym różne przedsiębiorstwa mogą wynająć przestrzeń umożliwiającą prowadzenie i rozwijanie działalności gospodarczej.

Kolejnym miejscem programu wizyty była Biogazownia „Butor” w Łanach Wielkich, w której gospodarstwo rolne zajmujące się na co dzień produkcją bydła mlecznego i mięsnego, realizuje z powodzeniem założenia gospodarki obiegu zamkniętego, wykorzystując odpady organiczne z zakładów przetwórstwa spożywczego do produkcji biogazu, który jest zamieniany na energię elektryczną. Właściciel gospodarstwa opowiadał o historii gospodarstwa i biogazowni oraz udzielał odpowiedzi na pytania uczestników.

Następnie uczestnicy odwiedzili Park Naukowo-Technologiczny Euro-Centrum – Katowice, w którym nauka łączy się z biznesem. Odwiedzając pomieszczenia energooszczędnych i pasywnych budynków, schodząc do kotłowni wykorzystującej wodę z odwiertów oraz pompy ciepła, interesariusze mogli zobaczyć jak wygląda w praktyce rozwój technologii energooszczędnych. W Euro-Centrum wizytowano również Centrum Szkoleniowe Nowoczesnych Technik Grzewczych z pracowniami warsztatowymi, gdzie odbywają się miedzy innymi kursy dla montażystów i serwisantów nowoczesnych systemów wentylacji, kolektorów słonecznych, paneli fotowoltaicznych i pomp ciepła. Wiele emocji wśród uczestników wzbudziło „sztuczne słońce” znajdujące się w Centrum Testowania Systemów Solarnych, które wyposażone jest w stacjonarny symulator słoneczny do badania wydajności kolektorów słonecznych, umożliwiający ocenę ich sprawności dla różnych szerokości geograficznych.

Po drugie środowisko…

Uczestnicy wizyty odwiedzili również Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach, który jest placówką naukowo-badawczą podlegającą Ministerstwu Środowiska i Klimatu. Podczas prezentacji przedstawionej przez pracowników Instytutu uczestnicy mogli dowiedzieć się, jak w praktyce wygląda badanie terenów poprzemysłowych, oraz jak ważna jest analiza zanieczyszczeń w kontekście późniejszego wykorzystania terenów zdegradowanych.

Po trzecie historia i tradycja…

Pod koniec pierwszego dnia wszyscy mogli zapoznać się z historią kopalni Guido, która jest unikatowym zabytkiem techniki górniczej, jedną z największych atrakcji turystycznych na Śląsku i jednocześnie stanowi doskonały przykład rewitalizacji obiektu przemysłowego. Podczas zwiedzania kopalni można było zobaczyć działające urządzenia górnicze oraz zapoznać się z kulturą i tradycją górniczą, a w czasie przemieszczania się chodnikami górniczymi uczestnicy mogli poznać także techniki wydobycia i zabezpieczania kopalni na przestrzeni wieków.

Podczas drugiego dnia wizyty studyjnej odwiedzono m.in. Fabrykę Pełna Życia w Dąbrowie Górniczej, będącą przykładem rewitalizacji terenu dawnej fabryki DEFUM w centrum Dąbrowy Górniczej. Na terenie fabryki powstanie centrum kultury, edukacji i rekreacji w połączeniu z funkcją komercyjną. Inwestycja może stanowić doskonałą inspirację dla samorządów i instytucji, które mają w swoich zasobach obiekty poprzemysłowe możliwe do zrewitalizowania w przyszłości. W Dąbrowie Górniczej interesariusze procesu sprawiedliwej transformacji Małopolski Zachodniej mieli także okazję spotkać się z przedstawicielami Dąbrowskiego Inkubatora Przedsiębiorczości, który znajduje się w zrewitalizowanym dworcu PKP.

Po czwarte lokalna społeczność…​

W Rozbarku – Bytom, w Cechowni KWK Rozbark, pokopalniane tereny zostały przekształcone i otrzymały nowe, funkcjonalne przeznaczenie. Rozbark stanowi doskonały przykład współpracy samorządu, organizacji pożytku publicznego oraz szerokiej grupy mieszkańców. To właśnie dzięki nim, była kopalnia węgla kamiennego stała się kopalnią talentów dla sportowców zajmujących się wspinaczką sportową, artystów teatru, tancerzy oraz wszystkich którzy rozwijają tam swoje pasje. Jest to również miejsce wydarzeń organizowanych przez samorząd, a także warsztatów i zajęć, w których udział brać mogą dzieci i seniorzy. Wszystko to razem składa się na przykład rewitalizacji, która spowodowała, że miejsce to tętni życiem. Nie jest to już życie górnicze, ale czerpiące z jego tradycji.

Bogaty program wizyty pozwolił uczestnikom wyjazdu studyjnego na zdobycie wielu cennych doświadczeń, które mogą się stać inspiracją dla ich własnych pomysłów i realizacji projektów wpisujących się w sprawiedliwą transformację Małopolski Zachodniej.

Wizyta studyjna została zrealizowana w ramach projektu „Budowanie sieci współpracy oraz monitoring procesu sprawiedliwej transformacji w Województwie Małopolskim”, realizowanego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-202 

Wszystkim uczestnikom wizyty studyjnej bardzo dziękujemy za udział i zaangażowanie!